Πλαίσιο βιώσιμης ανάπτυξης και σύγχρονης τουριστικής διακυβέρνησης
Η Ελλάδα διαθέτει ορεινούς προορισμούς μοναδικής φυσικής ομορφιάς και πολιτιστικής αξίας – από τον Όλυμπο και τα Ζαγοροχώρια, έως το Πήλιο, τη Λίμνη Πλαστήρα, τον Παρνασσό και το Μέτσοβο.
Παρά το υψηλό δυναμικό τους, οι περιοχές αυτές αντιμετωπίζουν σημαντικές προκλήσεις: εποχικότητα, ανεπαρκείς υποδομές, πίεση στο περιβάλλον, προβλήματα στάθμευσης και κυκλοφορίας, ανάγκη ψηφιακής παρουσίας και έλλειψη ενιαίου μοντέλου διαχείρισης.
Η Διαχείριση Ορεινών Τουριστικών Περιοχών (Mountain Tourism Management) αποτελεί πλέον κρίσιμο εργαλείο για κάθε Δήμο, Περιφέρεια και Φορέα Τουρισμού που επιθυμεί να αναπτύξει έναν ορεινό προορισμό με βιωσιμότητα, ασφάλεια και οικονομική απόδοση.
1. Προκλήσεις Ορεινών Τουριστικών Περιοχών
Οι ορεινοί προορισμοί εμφανίζουν ειδικά χαρακτηριστικά που απαιτούν εξειδικευμένο σχεδιασμό:
1.1 Φυσικό περιβάλλον υψηλής ευαισθησίας
- Κίνδυνος διάβρωσης μονοπατιών
- Ξηρασία – δασικές ασθένειες (π.χ. ξερά έλατα, καστανιές, πεύκα)
- Πίεση στα υδάτινα αποθέματα
1.2 Κυκλοφοριακή συμφόρηση και έλλειψη πάρκινγκ
(χαρακτηριστικά παραδείγματα: Μακρινίτσα, Πορταριά, Παύλιανη, Περτούλι).
1.3 Εποχικότητα – μειωμένη λειτουργία εκτός χειμώνα
1.4 Υποδομές μονοπατιών που χρειάζονται πιστοποίηση & ασφάλεια
1.5 Μη οργανωμένη ανάπτυξη δραστηριοτήτων
(ράφτινγκ, πεζοπορία, ποδηλασία, canyoning, ski touring).
1.6 Έλλειψη ενιαίας ψηφιακής προβολής
2. Στόχοι Σύγχρονης Διαχείρισης Ορεινών Περιοχών
✔ Προστασία φυσικού περιβάλλοντος
✔ Ασφάλεια επισκεπτών και υποδομών
✔ Οργάνωση ροής επισκεπτών
✔ Βελτίωση προσβασιμότητας
✔ Ανάδειξη πολιτιστικής ταυτότητας
✔ Ανάπτυξη τεσσάρων εποχών (4-season tourism)
✔ Στήριξη τοπικών επιχειρήσεων & παραγωγών
✔ Προσέλκυση ποιοτικού τουρισμού
✔ Διατήρηση της αυθεντικότητας των χωριών
3. Το Ολοκληρωμένο Μοντέλο Διαχείρισης (Mountain Management Model)
Το μοντέλο αποτελείται από 6 βασικούς πυλώνες:
3.1 Περιβαλλοντική Διαχείριση & Προστασία
- Διαχείριση δάσους – καθαρισμός – πρόληψη πυρκαγιών
- Αντιμετώπιση ασθενειών (π.χ. πλατάνια, καστανιές, πεύκα)
- Διατήρηση βιοποικιλότητας
- Προστασία ποταμών και πηγών
- Προγράμματα δενδροφύτευσης
3.2 Υποδομές – Μεταφορές – Κυκλοφορία
- Περιμετρικά πάρκινγκ
- Shuttle bus προς οικισμούς
- Κυκλοφοριακή μελέτη
- Σήμανση δρόμων
- Οδική ασφάλεια
3.3 Μονοπάτια – Outdoor Δραστηριότητες
- Πιστοποίηση μονοπατιών (Hiker Friendly / ERA)
- Ψηφιακοί χάρτες, QR points
- Αναβάθμιση δραστηριοτήτων:
πεζοπορία, MTB, ορειβασία, canyoning, παρατήρηση φύσης - Καθορισμός ωριαίας φέρουσας ικανότητας μονοπατιών
3.4 Τουριστική Ανάπτυξη – Επιχειρηματικότητα
- Γαστρονομία βασισμένη σε τοπικά προϊόντα
- Παραδοσιακά καταλύματα
- Αγροτουρισμός – επισκέψιμες φάρμες
- Προώθηση τοπικών συνεταιρισμών
- Εκπαίδευση προσωπικού
3.5 Πολιτισμός – Τοπική Ταυτότητα
- Ανάδειξη παραδοσιακής αρχιτεκτονικής
- Τοπικά φεστιβάλ και έθιμα
- Λαογραφικά μουσεία
- Πολιτιστικές διαδρομές
3.6 Ψηφιακή Διακυβέρνηση & Προβολή
- Ενιαία ψηφιακή ταυτότητα προορισμού
- Web & mobile εφαρμογές
- Online διαχείριση ροής επισκεπτών
- Συλλογή δεδομένων (big data)
- Έξυπνη σήμανση – QR checkpoints
- Συμμετοχή σε μεγάλες εκθέσεις όπως η WTG 2026
4. Προτείνονται Συγκεκριμένες Δράσεις Ανά Περιοχή
Ενδεικτικά μέτρα που μπορούν να εφαρμοστούν:
✔ Δημιουργία περιμετρικού πάρκινγκ
✔ Shuttle bus προς παραδοσιακούς οικισμούς
✔ Πιστοποίηση μονοπατιών
✔ Ορειβατικά σημεία διάσωσης
✔ Κέντρο πληροφόρησης επισκεπτών
✔ Γαστρονομικές εκδηλώσεις – τοπικά προϊόντα
✔ Εκπαίδευση επιχειρήσεων σε βιώσιμες πρακτικές
✔ Εφαρμογή συστήματος “Mountain Points” για αξιολόγηση
✔ Live monitoring επισκεψιμότητας (WiFi sensors)
5. Οφέλη Σύγχρονης Διαχείρισης Ορεινών Περιοχών
Για τον Δήμο / την Περιφέρεια:
- Ανάδειξη αυθεντικότητας
- Αποφυγή υπερτουρισμού
- Αύξηση εσόδων
- Προσέλκυση επενδύσεων
- Ανάπτυξη 365 ημερών
Για τον επισκέπτη:
- Ασφαλής πρόσβαση
- Οργανωμένο δίκτυο δραστηριοτήτων
- Ποιοτικές υπηρεσίες
- Ψηφιακή ενημέρωση και εμπειρία
Για τους κατοίκους:
- Βελτίωση ποιότητας ζωής
- Νέες θέσεις εργασίας
- Προστασία φυσικής κληρονομιάς
6. Η Διαχείριση Ορεινών Περιοχών ως Θεματικός Πυλώνας της WTG 2026
Η WTG 2026 θα παρουσιάσει:
- διεθνή παραδείγματα
- καινοτόμες πρακτικές
- επιτυχημένα μοντέλα από Άλπεις – Ιταλία – Ελβετία
- εφαρμογή ψηφιακών συστημάτων
- ειδικές συναντήσεις B2B για ορεινό τουρισμό
- περίπτερα ορεινών δήμων της Ελλάδας
